เมื่อวันที่ 18 มีนาคม 2569 ที่โรงแรมอวานี อ.เมือง จ.ขอนแก่น สถาบันวิจัยมะเร็งท่อน้ำดี มหาวิทยาลัยขอนแก่น ได้มีการประชุมเชิงปฏิบัติการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์ระดับชาติ “ไทยปลอดพยาธิใบไม้ตับและไม่ตายจากมะเร็งท่อน้ำดี” เพื่อเป็นการป้องกัน ควบคุมและแก้ไขปัญหา โรคพยาธิใบไม้ตับ และมะเร็งท่อน้ำดีอย่างเป็นระบบ โดยมีนพ.ศุภกิจ ศิริลักษณ์ ผู้อำนวยการสถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.) เป็นประธานเปิดงาน
ภาคอีสาน – สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.) ผนึกกำลังภาคีเครือข่าย เดินหน้าแก้ปัญหา “พยาธิใบไม้ตับ” ต้นเหตุสำคัญของ มะเร็งท่อน้ำดี อย่างจริงจัง หลังพบอัตราการติดเชื้อในบางพื้นที่สูงถึง 30–50% ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตจำนวนมาก โดยเฉพาะในวัยแรงงาน และสร้างความสูญเสียทางเศรษฐกิจนับหมื่นล้านบาทต่อปี
ตั้ง 3 เป้าหมายใหญ่ ภายใน 2 ปี (2569–2571)สวรส. กำหนดยุทธศาสตร์เร่งด่วนเพื่อลดความรุนแรงของโรค ได้แก่
• ลดอัตราการติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับ จาก 30–50% เหลือต่ำกว่า 10%
• เพิ่มการตรวจพบผู้ป่วยระยะเริ่มต้นให้ได้ 50% เพื่อเพิ่มโอกาสรักษาหาย
• ลดอัตราการเสียชีวิตจากมะเร็งท่อน้ำดีลง 30%
“OV-ATK” นวัตกรรมเปลี่ยนเกมคัดกรองหนึ่งในหัวใจสำคัญคือการนำชุดตรวจ OV-ATK มาใช้คัดกรองผ่านปัสสาวะ ซึ่งถือเป็น “จุดเปลี่ยน” ของระบบสาธารณสุข โดยมีจุดเด่นคือ
• ใช้งานง่าย ประชาชนสามารถตรวจเองได้ในชุมชน
• มีความแม่นยำสูง ลดปัญหาผลลบปลอมจากวิธีตรวจอุจจาระแบบเดิม
• รู้ผลเร็ว และเข้าสู่กระบวนการรักษาได้ทันที
ยกระดับรักษา–สร้างแรงจูงใจพื้นที่นอกจากการคัดกรอง สวรส.ยังเร่งพัฒนาระบบรักษา โดย
• เสริมศักยภาพทีมศัลยแพทย์ในโรงพยาบาลศูนย์ทั่วภาคอีสาน ให้ผู้ป่วยเข้าถึงการผ่าตัดภายใน 1 เดือน
• เตรียมมอบรางวัล Prime Minister Award ให้พื้นที่ต้นแบบที่ควบคุมโรคได้ดี
• วางแผนขยายโมเดลความสำเร็จไปยังภาคเหนือและภาคกลางในอนาคต
ชี้ชะตาสุขภาพคนอีสานการขับเคลื่อนครั้งนี้ถูกมองว่าเป็น “ยุทธการใหญ่” ในการหยุดวงจรโรคร้ายที่ฝังรากลึกในวิถีชีวิตของประชาชน โดยเฉพาะพฤติกรรมการบริโภคอาหารดิบ
หากแผนงานบรรลุเป้าหมาย ไม่เพียงช่วยลดการเสียชีวิต แต่ยังเป็นก้าวสำคัญในการยกระดับคุณภาพชีวิต และลดภาระทางเศรษฐกิจของประเทศในระยะยาว